उन्हाळ्याच्या सुट्टीत..!!

रखरखत्या उन्हात आज जेव्हा सावली शोधु मी लागलो तेव्हा भर उन्हात पोट्टे खेळत होते. माझ्या मनात उन्हाचा त्रास होता आणि मनात भविष्याच्या कित्येक गोष्टी. सुख म्हणून त्या सावलीत लावलेली एक सरबताची टपरी दिसली. १ ग्लास २ ग्लास सरबत पिऊनही अंगाची लाही कमी झाली नाही. आणि मनाला एक प्रश्न पडला त्या लहान मुलांना त्या सूर्याची झळ काहीच का बोलत नाही? तेव्हा उगाच मनाला कित्येक आठवणीच्या झळाया लागल्या. काही गरम होत्या आणि काही अगदीं अचानक थंड वाटणाऱ्या होत्या.
मन कित्येक वर्ष मागे जाऊ लागले. त्या उन्हाळ्याच्या सुट्टीत किती धमाल आणि मजा करायचो. सुट्ट्या लागल्या की मी माझ्या आजीकडे महिनाभर राहायला जायचो. आजी राहायला बीडला होती. त्यावेळी मी आणि माझा मोठा भाऊ दोघेही आई बाबां पासून दूर महिनाभर जायचो. माझ्या आठवणीतल्या कित्येक गोष्टीनं पैकी ते एक. तिथे घर अगदी साधं. मागे पिंपळाचे झाड असायचे आणि पुढे रहदारीचा रस्ता. खेळायला तसे बरोबर तिथलेच मित्र. पिंपळाच्या झाडाला लागूनच एक शाळा. मी आणि मित्र त्या शाळेत कित्येक वेळा खेळायला जायचो. वर्ग उघडे बाकांवर नुसती धूळ साचलेली आणि रिकामे फळे. शाळा अगदी भकास वाटायची. त्या पिंपळाच्या झाडाचा आवाज वाऱ्या सोबत एक वेगळेच वातावरण तयार करायचा. अशात आमच्या मित्रांचा नुसता गोंधळ. रोज क्रिकेट, कब्बडी, खोखो , असे कित्येक खेळ आम्ही खेळायचो. पण आता ती आठवण मनात तशीच राहिली. आजी हयात नाही आणि आता तिकडे खास उन्हाळ्याच्या सुट्टीसाठी जाणं होतंच नाही. खरंतर जस आपण मोठे झालो तस उन्हाळा ही काही सुट्टी राहिलीच नाही. लहानपणी हवाहवासा वाटणारा उन्हाळा आता मोठेपणी नकोसा झाला आणि मोठेपण वयाने आले हे सांगून गेला.
उन्हाळ्याच्या सुट्टीत भरपूर काहीतरी करायचं म्हणून ठरवायचं आणि त्या सुट्ट्यात कुठे मामाकडे जावं तर काही उन्हाळ्याच्या सुट्ट्या इकडेच व्हायच्या. मग खास उन्हाळ्याच्या सुट्ट्या निम्मित घरात केबल घेतलं जायचं. मग काय दिवसभर नुसते पिक्चर बघायचे , cartoon बघायचे. त्यावेळी अगदी वेगळच वाटायचं घरात केबल आले म्हणजे! Donald duck , mickey mouse , simba अश्या कित्येक cartoons नी नुसते टीव्हीला बांधून ठेवायचे. मग पुढे काही दिवसाने टीव्ही वर चालणारी गेम आणायची. Mario , contra अश्या games ने उन्हाळ्याची सुट्टी म्हणजे वेगळीच पर्वणी असायची. मित्रांकडे त्या गेमच्या कॅसेट्स घ्यायला जायचं आणि कधी कधी एकत्र मिळून नुसती धमाल करायची. म्हणजे एकंदरीतच काय तर नुसती धम्माल असायची. त्यावेळी उन्ह खूप लागतंय अस मनातही येत नव्हते. चार वाजले की पुन्हा मैदानात खेळायला जायच ते थेट सूर्यास्त होई तोपर्यंत खेळत राहायचं.
उन्हाळ्याची सुट्टी म्हणजे नुसते मुक्त फिरायचे. आताच्या लहान मुलांसारखे summer camp वैगेरे , किंवा हे class ते class लावले अस काही नव्हतं. मुळात माझे बाबानाच ते आवडत नसतं. ते म्हणायचे मुलांना काहीतरी वेगळं करायची संधी ही उन्हाळ्याची सुट्टी देते त्यामुळे त्यांनी मनसोक्त खेळावं , आवडीचे पुस्तक वाचावे , आवडीचे खावे , अशाने पुढच्या वर्षाची सुरुवात अगदी जोमाने होते. एक नवीन प्रेरणा मिळते. पण त्यांचा हट्ट असायचा की मी दर उन्हाळ सुट्टीत ग्रंथालयात जाऊन पुस्तके वाचावी . आणि ते योग्यच होते ते आज आठवणी पाहताना कळते.
अगदीच काय तर उन्हाळा सुट्टी म्हणजे अगदी मुक्त फिरावे असे कारण. त्या संध्याकाळी अगदी हातपाय तोंड धुवून देवाला पाय पडणे, रोज संध्याकाळी मित्रांन सोबत रोज एकांच्या घरी असे डब्बा भोजन करणे, गप्पा मारणे आणि कित्येक विषयावर चर्चा करणे. अश्या कित्येक गोष्टी व्हायच्या. रोज भेटणारा वर्गमित्र त्या सुट्टीत कुठे गायब व्हायचा ते थेट सुट्टी संपल्यावर दिसायचा. वर्गात रोज दिसणारे मित्र क्वचित या सुट्टीत भेटायचे. त्यावेळी मोबाईलचं प्रस्थ एवढं नव्हतं. Landline फोन असायचा त्यावरूनही अगदी मोजकेच फोन करायचे. काटकसर म्हणा किंवा आईची शिस्त. आज मात्र त्या गोष्टी आठवले की ओठांवर एक स्मित हास्य येते. त्यावेळी मित्रात उगाच फोन करण्याचं प्रस्थ अचानक वाढलं होत मीही कित्येक फोन मित्रांना लावायचो तेव्हा आईने फोनला lock लावला होता. पण त्या आठवणी अगदी छानच.
त्या दोन अडीच महिन्यात काय करावे आणि कितीच आनंद घ्यावा असे व्ह्यायचे. मामाकडे जायचे , नाहीतर आजीकडे जायचे नाहीच कुठे गेलो तर घरीच मज्जा करायचे असे कित्येक प्लॅन ठरायचे. गच्चीवर जाऊन मच्छरदाणी लावून झोपायच त्यावेळी आकाशातल्या चांदण्या बघत बसायचो ते कित्येक वेळ. पण बघता बघता सुट्ट्या अशाच संपून जायच्या. शाळा पुन्हा सुरू होणार म्हणून कित्येक गोष्टी ठरवायचा. नवीन पुस्तकं, नवीन वर्ग , पुन्हा ते सारे मित्र एकत्र येणार आणि पुन्हा नुसता गोंधळ. उन्हाळ्याची सुट्टी संपणार याच दुःख तर होतंच पण पुन्हा शाळा सुरू होणार याचा आनंद ही असायचा. म्हणजे एकंदरीत काय तर लहानपण म्हणजे क्षणाक्षणाला आनंद देणारे. उन्हाळा संपला म्हणून नाही की शाळा पुन्हा सुरू होणार म्हणून नाही. प्रत्येक क्षणाला नुसत्या आठवणी गोळा करायच्या. पुढचे कित्येक दिवस नुसते उन्हाळ्याच्या सुट्टीत केलेली धमाल मित्रांना सांगत मनसोक्त हसायचे. आणि हसत हसत कधी तिमाही परीक्षा येते कळतही नसायचे.
अश्या कित्येक आठवणीच्या गोष्टी सांगत बसायचे . उगाच जुन्या क्षणांकडे पाहून बालपण पुन्हा बोलवायचे कदाचित यातच असते पुन्हा पुन्हा त्याला आठावायचे. आणि आठवणीत लिहायचे, त्या मुलांना उन्हाच्या झळां काहीच का बोलत नाहीत याचं उत्तर कदाचित माझेच मला भेटले होते, मलाच ते बोलत होते जणू

आठवणींचा तो क्षण
पुन्हा तिथेच येऊन बसला
मला कित्येक गोष्टी बोलून
मनास त्याची ओढ लावून गेला

ते बालपण ती शाळा
सारे चीतारून गेला
आज आठवणींच्या सावलीत
एक झुळूक होऊन गेला

भेटून ये पुन्हा साऱ्या त्यांना
मला उगाच सांगून गेला
शब्दात लिहून ठेव त्या आठवणी
उगाच भांडत बसला

त्या बाकावराती शाळेत
उगाच जाऊन बोलला
इथेच होते कित्येक मित्र
पुन्हा शाळेत घेऊन गेला

कुठे वेचावी कित्येक वर्षे
तो सारी चित्र रंगवून बसला
आठवणींचा तो क्षण पुन्हा
तिथेच येऊन बसला ..!!

✍योगेश खजानदार

ओळख..!!

झाल्या कित्येक भावना रित्या
सुटले कित्येक प्रश्न आता
कोण ओळखीचे इथे भेटले
अनोळखी झाल्या वाटा

साथ कोणती हवी या क्षणा
मी असूनी का आहे एकटा
नसावी त्या सावल्यांची आस
कोणत्या या मनाच्या छटा

शोध संपला सुटल्या दिशा
मुक्त वाहतो तो आज वारा
ओढ नाही मनास आता कोणती
कसल्या बंधनाचा आता मारा

का असे भेटलो मी कोणा
विसरून सारे गुंग त्या जगा
पुन्हा भेटण्यास यावे का कोणा
की विसरून जावे माझे मला

मनात पाहुनी ओळखीचा चेहरा
मी भेटलो आज माझेच मला
ओळखले मी माझेच मला नी
हरवून गेलो मी साऱ्या जगा

झाल्या कित्येक भावना रित्या
सुटले कित्येक प्रश्न आता ..!!

✍योगेश

सहवास ..!!(कथा अंतिम भाग)

सुमेधाने मनोजला पत्र पाठवले होते. त्याला ते सगळे अनपेक्षित होते.तो पुढे वाचू लागला.

प्रिय मनोज ,

खरतर त्या दिवशी कित्येक गोष्टी मी मनमोकळेपणाने तुला बोलले. मनाला हलकं वाटलं. २५ वर्ष मनात साठून राहिलेल, त्या दिवशी सगळं रित केलं मी. तुझ्या मनाचा खरंच विचार न करता मी माझ्या आयुष्याच्या कित्येक निर्णयांवर ठाम राहिले. पण तू माझ्यावर प्रेम करायच्या या एकाच निर्णयावर आजही ठाम आहेस. २५ वर्ष मी नको त्या माणसा सोबत, त्याच्या सहवासात काढले, आणि तू तेच वर्ष माझ्या आठवणीच्या सहवासात काढले. तू त्या दिवशी लग्न केलच नाहीस म्हणालास आणि मनातल्या कित्येक भावना मलाच दोष देऊ लागल्या. तुझ्या एकटेपणाचा दोष माझ्याच माथी मारू लागल्या. हो मी तुझी गुन्हेगार आहे हे नक्की.पण मला माफ करशील एवढं मात्र नक्की.
त्या दिवशी अचानक समोर आलास आणि मनाला आनंद झाला. तुझ्या सोबतच्या कित्येक आठवणी पुन्हा जाग्या झाल्या. पण ही वेळ पुन्हा भेटण्याची नाहीये. कदाचित पुन्हा कधीच न भेटण्याची आहे. तुला हे सगळे वाचून थोडे दुःख होईल पण मी हे शहर सोडून जाते आहे. कायमची!! मला पुन्हा भेटण्याचं वचन नको !! पण माझ्या त्या गोड आठवणी तशाच जपून ठेव एवढं मात्र मी हक्काने सांगेन .त्यावेळी मी अचानक लग्नाचा निर्णय घेतला म्हणून तू रागावलास पण आज या माझ्या निर्णयाने रागावू नकोस.
रमण गेला!! पण आयुष्याची सारी गणिते सांगून गेला. मला मिळवलं त्याने !!! पण माझा होऊ नाहीं शकला तो कधी. याच एका दुःखाने त्याला मरण जवळ करावासं वाटलं. या त्याच्या सहवासात काही पहिली वर्ष सरली द्वेशाची !! पण त्याने नंतर खूप प्रेम केलं माझ्यावर. पहिल्या साऱ्या आठवणी पुसण्याचा प्रयत्न ही केला त्याने. पण त्याचच मन त्याला आतून खात राहील. आयुष्याच्या संध्याकाळी त्याने फक्त मला एवढंच मागणं मागितलं होत की माझ्या नंतर मला अग्नी दिल्यावर अखेरपर्यंत मी तिथे थाबावं. आणि त्याची ती इच्छा मी पूर्ण केली. शेवटची ती राख ही मला माफी मागते आहे असा मला भास झाला.” मनोज डोळ्यातील अश्रू पुसून पुढे वाचत होता.
“सगळं सहन करूनही अखेर माझ्याच माणसांनी मलाच दोषी धरले याची खंत खूप आहे मला. पण माझ्याच कोणीतरी अखेरपर्यंत माझाच होऊन राहावं हेही खूप काही बोलत मनाशी. हो मनोज!! तुझ्या या प्रेमा समोर मी निशब्द झाले. खरंच इतकं का रे प्रेम करतोस माझ्यावर तू?? कदाचित या प्रश्नाचं उत्तर माझ्यासाठी अनुत्तरितच राहील.असो जास्त काही अजुन लिहिणार नाही!! आयुष्यात कोणाचा तरी सहवास हवा असतो !! तुला माझ्या आठवणींचा आहे आणि मला तुझ्या आठवणींचा!! काळजी घे !!

तुझीच

सुमेधा …

पत्र टतसेच हातात ठेवून मनोज कित्येक वेळ खिडकीतून बाहेर बघत राहिला. जणू मनाशी कित्येक गोष्टी बोलू लागला.
“आयुष्यात माणूस खऱ्या प्रेमाला का मुकतो!! तेच मला कधी कळत नाही!! कित्येक वर्ष सुमेधाच्या आठवणी या उराशी बाळगून होतो मी. ती पुन्हा भेटली तर जाऊ नाही द्यायचं तिला!! अस मनाशी पक्क ठरवल होत ना !! मग आता कुठे जाऊ शोधायला पुन्हा तिला!! की जाऊन भेटाव सुमेधाला आणि खडसावून सांगावं की पुन्हा निघून गेलीस तर बघ !!! पण शोधावं तरी कुठे तिला?? त्या दाही दिशांनी एकच कल्लोळ केला असे का भास व्हावे !! जायचं असेन तर खुशाल जा म्हणावं तिला!! पण या आठवणींचा सहवास नको आता मला !! घेऊन. जा त्याही सोबत !! ” अचानक मनोज भानावर आला.
आयुष्यात एकदा नाही तर दोनदा प्रेम केलं. पण दोन्ही वेळा ती ओंजळ फक्त आठवणींनीच भरून गेली.
मनोज पुन्हा त्या जुन्या कट्ट्यावर गेला. एकटाच जणू भरलेल्या आठवणीची ओंजळ रिकामी करण्यास. पण तिथे आज कोणचं का नव्हते?? त्या कल्लोळातही तो एकटेपणा खूप काही सांगत होता. सुमेधा पुन्हा आपल्याला आठवणीच्या सहवासात सोडून गेली !! जणू कायमची !!

आठणींचा तो सहवास
उगाच मला का छळतो
तुझ्या असण्याचे खोटे भास
मनास आज का देतो

शोधतो दाही दिशा
पुन्हा पुन्हा तिथेच येतो
तू ना दिसताच त्यास
बावाऱ्या मनास का बोलतो

सांगु कसे मी त्याला
उगाच का व्यर्थ शोधतो
आठवणीतल्या तुला
माझ्या अश्रू मध्ये रोज भेटतो !!

मनोज कित्येक वेळ त्या कट्ट्यावर बसून होता. सुमेधाच्या आठवणींच्या सहवासात …!!!

*समाप्त*

✍योगेश खजानदार

सहवास ..!! (कथा भाग ५)

“माझ्या नकारा नंतरही मला आपलस केलं याचा आनंद खूप होता त्याला!! ”
सुमेधा मनोजकडे पहात म्हणाली.
“एवढं सगळं झालं तेव्हा तुला मला काहीच का सांगायचं नव्हतं ??” मनोज सुमेधा पहात होता.
“मला तुला यात गुंतवायचं नव्हतं !! ”
“तू असा विचारच कसा केलास पण ??”
“त्यावेळी मला दुसर काहीच सुचलं नाही!! तुझ्यापासून दूर जायचं आणि हे सगळं विसरायचं हेच ठरवल होत मी!! आपलं प्रेम !! सगळं काही विसरायचं होतं !! पण कितीही झाल तरी मला ते नाही जमलं!! एवढं सगळं होऊनही मी रमणला सगळं विसरून माफ करण्याचा प्रयत्नही केला!! पण मनातल्या यातना काही कमी होत नव्हत्या !! ” सुमेधा दरवाज्यात उभे राहून बोलू लागली.
मनोज सुमेधाच्या या सगळ्या घडलेल्या गोष्टी ऐकून स्तब्ध झाला. आज सुमेधा बद्दलचा राग त्याच्या मनात कुठेच राहिला नाही. ती अखंड जळत राहिली.
“त्यानंतर पाच दहा वर्ष असच चालू राहील. सायली माझ्या आयुष्यात होती हे एकच सुख माझ्यासाठी होत. तिच्यासाठीच जगायचं ह्या एकाच निर्णयावर मी जगत होते.!!” सुमेधा हातात कॉफी घेतं मनोजला देत बोलत होती.
“तुझ्या आयुष्यात एवढं सगळं झालं याची साधी कल्पनाही मला नव्हती!! तुझ्यापासून दूर जावं म्हणून मी इकडे आलो !! आई बाबांनी खूप मनवल मला लग्नासाठी !! पण तुझी जागा दुसऱ्या कोणाला द्यावीशी वाटली नाही!!” मनोज आता सुमेधाला आपल्या मनातलं सांगत होता.
“पण माझ्या आयुष्याची शिक्षा तुला का मनोज ??! हा एकांत खूप वाईट असतो रे !! आयुष्यात सहवास हवाच ना !! ” सुमेधा मनापासून बोलत होती.
“तुझ्या आठवणींचा सहवास होताच ना मला !! ”
“तुझ्याही आठवणींचा सहवास होताच रे !! पण एक सोबती हवाच ना !! ”
“तुझ्याशिवाय कोणीच नाही भेटलं मला आपलस !! प्रयत्न केला विसरायचं पण नाही जमलं !! ” मनोज स्मित हास्य करत म्हणाला. त्या हास्यात सुमेधा बद्दल प्रेम आजही दिसत होत.
दोघांच्या गप्पा कित्येक वेळ चालल्या, मनोजला संध्याकाळ झालेली सुद्धा कळली नाही. अखेर तो जायला निघाला.
“पुन्हा भेटशील !!” मनोज सहज सुमेधाला विचारत होता.
“बघुयात !! नक्की भेटुयात !!”
मनोज सुमेधा आणि सायलीचा निरोप घेऊन निघाला. कित्येक विचारांचं काहूर त्याच्या मनात
उधळल होत. नक्की चुकलं कोण याचाच निर्णय त्याला करता येत नव्हता . मला काहीच न सांगता रमण सोबत लग्न करणारी सुमेधा चुकली होती की रागाच्या भरात तिला तसेच सोडून निघून जाणार मी चुकलो होतो. तिच्यावर बलात्कार झाला. झाला खरा !! पण तो बलात्कार राहिलाच नाही !! पण एवढं कळूनही मी तिला आपलस केलं असतं का ?? कित्येक विचार आणि मन यांचं द्वंद्व चाललं होत. चूक काय नी बरोबर काय याच्या पलिकडे सार राहील होत. जे व्हायचं ते झाल होत पण पुढे हे नात आजही तसच राहील होत.
“आई !! तुझ बाबांवर का प्रेम नव्हतं ते आज कदाचित मला कळत नसेन !! पण तुझ्या डोळ्यांतील अश्रू खूप काही बोलून गेले मला आज !! ” सायली सुमेधाला जाणाऱ्या मनोजकडें पाहत म्हणाली.
सुमेधा काहीच न बोलता फक्त सायलीकडे पाहत होती.
“आपली व्यक्ती आपल्या पासून दुरावली की त्रास होतोच ना !! ”
“चल सायली !! तुझ आवरून झाल ना !! ”
“हो आई !! ”
” आज किंवा उद्या तिकडचे काम झाले की आपण निघुयात !! ”
“हो चालेल !! पण आई या सगळ्याची खरंच गरज आहे का ??” सायली प्रश्नार्थक नजरेने सुमेधाकडे पाहू लागली.
“हो !! आहे याची गरज !! कदाचित मला तुला !! आणि सगळ्यांनाच !! ”
सुमेधा आता नव्या वटांच्या शोधात होती. कदाचित काही नव्या दिशेस तिला भान हरवून जायचे होते. २५ वर्षाचा तो सहवास आणि त्या नंतर जीवनात पुन्हा आलेले जुने प्रेम याची कुठे घालमेल तर होत नाही ना असा प्रश्न तिला पडला होता. म्हणून याची गरज आहे!! सायली खरंच आहे !! सुमेधा मनात बोलत होती.

मी पंख पसरून पाहिले आकाश
त्यात मज दिसले आभास
शोधूनी घेतली वाट नव्या प्रवासास
घेऊन जाते सोबती चंद्र नी ताऱ्यास
असाच हवा मज आयुष्याचा सहवास !!!

सुमेधा आज कित्येक वेळ शांतच होती. सायली ही तिला जास्त बोलत नव्हती. मनोज गेल्यापासून सायलीच आई बद्दलच कदाचित मन बदलून गेलं होत. कदाचित तिला ही ते अबोल प्रेम कळून चुकलं होतं. अशातच दोन तीन दिवस गेले. सुमेधा कित्येक वेळ काहीतरी लिहीत बसली होती. सायली आपल्या कामात व्यस्त होती.
मनोज ही आता पुन्हा सुमेधा ला पुन्हा भेटायला उत्सुक होता. सकाळपासून घरी सार आवरून बाहेर जाण्याच्या तयारीत होता. अचानक दरवाजा वाजल्याचा आवाज झाला. आणि तो तिकडे गेला.
“काय रे??” मनोज दारात बघत बोलला.
“साहेब पत्र आले आहे तुमचं !!”
“कोणाचं रे पत्र !! दे !! ” मनोज हातात पत्र घेत म्हणाला.
दरवाजा बंद करत तो पत्र उघडत होता.

प्रिय मनोज ..

क्रमशः …

✍योगेश खजानदार

महाराष्ट्र देशा ..

एक एक विचारांची साथ घेऊनी
घडला हा महाराष्ट्र देश
शिवराय आणि जिजाऊंचा
हाच तो महाराष्ट्र देश

बांधली एक एक वीट गडांची
इतिहासाची साक्ष देतो महाराष्ट्र देश
ज्ञानेश्वर , तुकारामाची गाथा बोलतो
हाच तो महाराष्ट्र देश

कित्येक लढले कित्येक मावळे घडले
प्रत्येकास मस्तकी घेतो तोच हा महाराष्ट्र देश
विदर्भ , कोकण , मराठवाडा कित्येक इथे वेगळेपण
गर्वाने मराठी बोलतो तोच हा महाराष्ट्र देश

प्रत्येकास आपल्या मनात घेतो
तोच हा महाराष्ट्र देश
आपुलकी आणि प्रेमाचं नाव म्हणजे
हाच तो महाराष्ट्र देश

गर्वाने सांगतो आम्ही
हा आमचा महाराष्ट्र देश
जिथे आई भवानीच्या आशीर्वादाने
घडले स्वराज्य तोच हा महाराष्ट्र देश !!

✍योगेश खजानदार

सहवास !! (कथा भाग ४)

जळत्या दीव्या सोबत ती रात्र अखंड जळत राहिली. सुमेधा त्या रात्री कित्येक अश्रुंशी बोलत होती. पण ऐकणार ते कोण! मनातल्या विचारांचं गाठोड उघडायचं तरी कुठे !! कित्येक आणि कित्येक विचार.
सकाळ होताच सुमेधा सगळं घर नीट आवरून घेऊ लागली. कोणत्याही क्षणी मनोज येईल आणि मग!! या विचारांनी ती काम करत होती. सायली कित्येक वेळ खोलीतून बाहेर आलीच नाही. सुमेधा अखेर तिला उठवायला गेली.
“सायली !! सायली!! उठ आता चल !!”
कित्येक वेळ हाक मारल्या नंतर सायली उठून बाहेर आली.
“आई !! ” सायली सुमेधा कडे पाहत म्हणाली.
“काय ग??” सुमेधा काम करत करतच तिला बोलत होती.
“आई !! काल जे झालं त्याबद्दल मला माफ कर !! ”
“अरे !! त्यात काय एवढं !! जा बर आवरून घे !! मनोज सर कधीही येतील !! ”
“हो आई !! पण मला माफ कर !! आयुष्यात आपण कोणावर प्रेम करावं की करू नये !! हे सांगण्याचा अधिकार किंवा त्याबद्दल बोलायचा हक्क आपल्याला नसतोच !! ”
सुमेधा हातातलं काम बाजूला ठेवून सायलीकडे बघू लागली.
“बाळ !! कोणावर प्रेम होईल हे जस आपल्या हातात नसतं !! तसच कोणावर प्रेम कर हे पण आपण नाही सांगू शकत !! सगळं मनच ते बोलत! ”
सायली एक हास्य देत सुमेधाकडे पाहू लागली.
“जा आवर पटकन !! ”
सायली आईकडे पाहत निघून गेली.
“आज कदाचित मनातलं सारं बोलून मोकळं व्हावं असं का वाटतं. मनोज कधीही येईल!! आणि कित्येक जुन्या आठवणींना घेऊन येईल. त्या बागेतील त्याची आणि माझी पहिली भेट आणि बाबांना मी त्याच्यावर प्रेम करतेय हे सांगणं !! किती ते धाडस होत न माझ!! अखंड प्रेम करत राहिले मी त्याच्यावर !! लग्न केलं रमण सोबत पण हे मन त्याचंच राहील !! शेवट पर्यंत !!! ” सुमेधा कित्येक विचार करत सारं काम करत होती.
अचानक दरवाजा वाजला. सुमेधा चमकुण दरवाज्याकडे पाहू लागली. आणि लगबगीने दरवाजा उघडायला गेली.समोर मनोज होता. एक स्मित हास्य करत तो म्हणाला.
“खूप वेळ लागला तुझ घर शोधायला!!”
“होका !! येणा !! ”
मनोज घरात येत म्हणाला.
“थोडा उशीरच झाला !!
“बस ना !! मी पाणी आणते तुझ्यासाठी!! ”
मनोज समोरच्या सोफ्यावर बसला. सुमेधा पाणी आणायला आत गेली. शेजारच्या टेबलावर सुमेधा आणि रमणचां फोटो तो बघू लागला. तितक्यात सुमेधा जवळ येत म्हणाली.
“२० वर्षां पुर्वीचा आहे फोटो!! ”
“हो !! ते कळलं मला !! वय बोलत माणसाचं !! फोटोतही!! ”
मनोज पाण्याचा ग्लास घेत म्हणाला.
तितक्यात सायली तिथे आली. आपल्या सरांना समोर पाहून गोंधळली.
“ये ना !! ” सुमेधा तिच्याकडे पाहत होती.
“सर तुम्ही माझ्या आईला ओळखता हे माहीतच नव्हतं मला !! काल आई म्हणाली मला !! ”
सायली अगदी सहज मनोजला बोलू लागली.
“आम्ही दोघे जुने मित्र आहोत !! आम्ही दोघेच कित्येक वर्षानी भेटतोय !! दोन दशकं गेली आणि पुढे ५ वर्ष !! ”
मनोज सायलीकडे पहात बोलला.
तिघे कित्येक वेळ बोलत होते. सोबत जेवणही केलं.जेवण झाल्यानंतर सायली आपल्या खोलीत निघून गेली.सुमेधा आणि मनोज घराच्या अंगणात बसून बोलू लागले.
“खूप वर्षांनी भेटलास त्याचा खूप आनंद झाला..!! रमण गेला त्याच दुःख होत पण त्याहूनही दुःख एकटेपणाच होत !! ” सुमेधा मनोजकडे बघू लागली.
“आयुष्यात सहवास लागतोच ना कोणाचा तरी !! पण तो सहवास आपल्या आवडत्या व्यक्तीचा असेल तर बर वाटत !! नाहीतर एकांत कधीही गोडच वाटतो !! माझ्यासारखा !! ”
सुमेधाला या बोलण्यात कित्येक दुःख साचल्याच जाणवलं.
“खरंय तुझं !! आवडत्या व्यक्तीचा सहवास असेल तर आयुष्य छान वाटतं !! नाहीतर सहवासात असेन तरी मन एकटच राहत !! माझ्यासारखं !! ” सुमेधा मनोजकडे एकटक पाहू लागली.
“इतकंच एकटं होत हे मन तर कधी आपल्या लोकांना शोधावं अस वाटल नाही ??”
“मन अडकून पडलं होत!! रक्ताच्या नात्यात !! ”
“म्हणजे आजही मी शून्यच आहे !! ” मनोज अगदी भरल्या मनाने म्हणाला.
“काही गोष्टी बांधून ठेवतात रे मनोज !! ”
“मला त्या गोष्टी ऐकायच्या आहेत !! ” मनोज अगदी निर्धाराने बोलला.
सुमेधा कित्येक क्षण अबोल राहिली. मनाशी कित्येक विचार करून ती बोलली लागली.
“तुला ऐकायचे आहे ना!! मी रमण सोबत का लग्न केले ते !! ”
मनोज होकारार्थी मान डोलावु लागला.
“तर ऐक मग !! ” सुमेधा आता मनमोकळे बोलू लागली.
“तुझ्या आणि माझ्या प्रेमाबद्दल मी जेव्हा घरी सांगितल तेव्हा बाबांचा साफ नकार होता!! तुझ्याकडे मला द्यायला काहीच नाही असं त्यांना वाटत होत!! त्याच काळात रमणच स्थळ माझ्यासाठी आल. मुलगा श्रीमंत आहे !! खूप कमावतो असे वाटून बाबांना स्थळ आवडल.!!” मनोज सगळं मनापासून ऐकत होता.
“पण माझा लग्नाला साफ नकार होता!! बघायचाही कार्यक्रम झाला!! मला बघताच मी रमणला आवडले!! पण काही दिवसात बाबांनी त्यांना नकार कळवून टाकला!! रमणला हे खरच वाटेना !! आणि तो मला पाहताच प्रेमात पडला होता!! त्याला हा नकार नको होता!! नंतर कित्येक दिवस तो माझ्या मागे होता!! सुमेधा भरल्या डोळ्यांनी सांगू लागली.
“पुन्हा एक दिवस तो मला बाहेरच भेटला!! मला बळजबरी करत त्याच्या घरी घेऊन गेला.!! घरी त्यावेळी कोणीच नव्हते !! २ दिवस माझ्यावर अत्याचार करत होता. इकडे आई आणि बाबा दोघेही माझा शोध घेत होते!! पुन्हा घरी आल्यावर सगळी हकीकत मी दोघांनाही सांगितली!! पण समाज !! लाज !! आणि इज्जत !! या गोष्टीत तो माझ्यावरचा बलात्कार माझ्या घरच्यानीच झाकून घेतला!! ” मनोजला काय बोलावे कळत नव्हते. तो फक्त ऐकत होता.
“तरीही मी माझ्या निर्णयावर ठाम होते!! अशात काही महिने गेले !! माझ्या पोटात बाळं आहे असं कळताच बाबां गप्प झाले !! पण आई मला कित्येक विनवण्या करू लागली. अखेर मी लग्नाला होकार दिला !! ”
सुमेधा शांत झाली.
“पण तू त्याचवेळी पोलीसात तक्रार का केली नाहीस ??”
“समाजात काय इज्जत राहील !! माझ्यावर बलात्कार झालाय हे जर बाहेर कळाल तर काय होईल अशा कित्येक भीती मला घरच्यांनी दाखवल्या !! आणि असही रमण लग्नासाठी चालून आलेल स्थळ होतच ना!! अस म्हणून २५ वर्षाचा त्याचा आणि माझा नरक सहवास सुरू झाला!! !!”सुमेधा डोळ्यातले अश्रू पुसून म्हणाली.
“तुला माहितेय मनोज !! एक गोष्ट आजही माझ्या मनात आहे !! स्मरणात आहे !! माझ्यावर नाहीतर माझ्या दिसण्यावर प्रेम करणाऱ्या रमणे मला आपलस केल्या नंतरचे ते हास्य!! आजही मला लक्षात आहे !! “सुमेधा उठतं म्हणाली.

क्रमशः ..

✍योगेश खजानदार

सहवास !! (कथा भाग ३)

सुमेधा रात्रभर सायली जवळ बसून होती. तिथेच ती झोपी गेली होती. सकाळी दरवाजाची कडी वाजल्याचां आवाज झाला आणि तिला जाग आली. सकाळी सकाळी सुमेधाची सासू तिला भेटायला आली होती. दरवाजा उघडत सुमेधा म्हणाली.
“सासूबाई तुम्ही सकाळी सकाळी ??”
“गावाकडे मनच लागेना!! तुला भेटावसं वाटलं म्हणून आले परत !! ” सुमेधाची सासू घरात येत म्हणाली.
“बरं झालं तुम्ही आलात !! ” सुमेधा आत जात म्हणाली.
कित्येक वेळ ती घरातलं सगळ आवरत होती. एक चहाचा कप ती सासुबाईकडे देत म्हणाली.
“गावाकडे कसे आहेत सगळे !! ”
“मजेत आहेत !! रमण बद्दल कळालं म्हणून विचारपूस करत होते!! ”
सुमेधा हातातल्या चहाचा घोट घेत फक्त पाहात होती.
“इतकं चागलं पोर माझं !! त्या दारू पायी गेलं !! की मारलं कोणास ठाऊक!! ” सासू पदराने डोळे पुसत म्हणाल्या.
“म्हणायचं तरी काय आहे तुम्हाला ??”सुमेधा अचानक बोलून गेली.
“जिवंतपणी मारलं माझ्या पोराला तू !! त्याची बायको झालीस !! पण फक्त शरीराने!! ”
“काय बोलताय तुम्ही सासूबाई ??” सुमेधा हातातला चहाचा कप खाली ठेवत म्हणाली. तिला हे सगळं अनपेक्षित होत.
“२५ वर्षांपूर्वी झाल त्याची शिक्षा तू त्याला प्रत्येक क्षणाला दिलीस !! मारलस माझ्या पोराला !! ”
“सासूबाई मी कशाला मारू त्यांला !!बायको म्हणून सारी कर्तव्य पार पाडलीचना मी !! ” सुमेधाला खूप काही बोलायचं होत पण ती शांत झाली.
“फक्त कर्तव्यच केलीस तू !! ” सासूबाई तिरस्काराने सुमेधाकडे पाहत म्हणाल्या.
त्या दोघींच्या आवाजाने सायलीला जाग आली. ती लगबगीने बाहेर आली. आजीला समोर पाहून ती आई जवळ जाऊन उभी राहिली.
“माझच चुकलं !! तुझ्यासारख्या रांडेच्या पदरात माझ पोर टाकलं!! आणि मारल मी !! क्षणाक्षणाला !! २५ वर्ष !! ”
“सासूबाई !! तोंडाला येईल ते काय बोलताय!! ” एव्हाना आता सुमेधाचा ही पारा चढला होता.
आईचं हे रूप पाहून सायली थोडी घाबरली होती.
“नाही माझच चुकलं!! चुकलचं माझं !! ” अस म्हणत सुमेधाची सासू तडक बाहेर निघून गेली.
सायली आजीच्या मागे जाणार तोच.
“सायली !! कुठेही जाऊ नकोस !! जाऊ दे त्यांना !! ” सुमेधा राग शांत करत बोलली.
सायली काहीच न बोलता आत निघून गेली. सुमेधाने घराचं दार बंद करून घेतलं.
“तुम्हाला झाकायला जागा आहे म्हणून तुम्ही पुरुष !! माझ्या आयुष्याची लाज काढली तरी तुमचंच पुरुषपण जपत राहायचं आम्ही !! कशासाठी रे !! फक्त लाज राखायला!! करा हवा तेवढा छळ करा !! वाटेल तेव्हा अंगा खाली घ्या !! आणि पुन्हा आमच्याच लाजेचे लखतर आमच्याच मढ्यावर ओढून मोकळे व्हा!! २५ वर्ष या माणसाने दुसर केलं तरी काय!!” सुमेधा डोळ्यातून ओघळत्या अश्रूनसोबत त्या तिच्याच नशिबाशी बोलत होती.
“एक बायको म्हणून मी त्यांची राहिलेच ना !! परपुरूषाचा स्पर्शही या देहाला कधी माहीत नाही !! आज मला कळतेय की काल एवढी लगबग का होती माझी!! मनोजला भेटायची !! कारण त्याने माझ्यावर प्रेम केलं !! मनसोक्त प्रेम केलं!! फक्त प्रेम केलं !! कोणतीही अपेक्षा न ठेवता !! ” सुमेधा डोळ्यातले अश्रु पुसत उठू लागली.
सायली स्वयंपाक घरात आवरत होती. सुमेधा तिथे येताच ती एकदम सावरली.
“आई !! आजी एवढी का चिडली होती !! ”
“काही नाही ग !! असच !! ” सुमेधा सायलीकडे पाहतही नव्हती.
“आई !! मला एवढं तरी कळतं की नक्की काय झालंय ते !!! आजी जे काही म्हणत होती ते !! ”
“बाळा !! आयुष्यात कितीही श्रीमंत झालात तरी प्रेम नाही विकत घेता येत !! त्यासाठी समोरच्याला जीव लावावा लागतो !!”
सायली सुमेधाकडे पाहत म्हणाली.
“म्हणजे तुझ बाबांवर प्रेम नव्हतं ??”
“एक पत्नी म्हणून मी सारी कर्तव्य केली !! पण एक स्त्री म्हणून कधीच नाही !! मी फक्त त्यांची पत्नी होते !! ”
“म्हणजे तुझ बाबा वर प्रेम नव्हतं तर!! ”
सुमेधा काहीच न बोलता गप्प राहिली.
पण सायली मनातून पुरती गोंधळली. तिच्यासाठी हे आईचं नवीनच रूप होत. आईच्या मनात बाबा बद्दल प्रेमचं नाही हे ऐकुन ती अबोल झाली.
सुमेधा मात्र या सगळ्या गोष्टीतून आता सावरण्याचा प्रयत्न करत होती.
“माझ्याही अश्या असण्याला काही कारणे आहेत बाळं !! एक स्त्री मनातून खूप कठोर असते !! कारण तिने स्त्रित्वाचे कित्येक घाव सोसलेले असतात!! अंतरीच्या या पटलावर कित्येक गोष्टी आहेत ज्या तुला मी वेळ आल्यावर नक्की सांगेन !! बाळ तुझ्या आईला वाईट समजू नकोस !! ” सुमेधा आपल्या मना सोबतच व्दंव्द करत होती.
सायली मात्र आता सुमेधाला जास्त बोलत नव्हती. मोजकेच पण तुटक बोलत होती.
“बाळ सायली !! तुझे ते शिक्षक आहेत ना मनोज देसाई ते उद्या आपल्या घरी येणार आहेत !! ” सुमेधा सायलीकडे बघत म्हणाली !
“ठीक आहे !! ” सायली खाली मान घालून काहीतरी लिहिण्यात व्यस्त होती.
“विचारलं नाहीस का ते ??”
“का ??” सायली वर सूमेधाकडे पहात म्हणाली.
“ते माझे जुने मित्र आहेत !! परवा तुला सोडायला आले होते तेव्हा भेट झाली माझी !! ”
“बरं !! ”
“सायली काय झालंय तुला !! माझ्याशी नीट बोलत नाहीस !! तुटक तुटक वागतेस !! काय झालं आहे तुला ??”
“कुठ काय?? काही नाही !!!
“तुला याचाच राग आलाय ना की मी तुझ्या बाबांवर प्रेम का केलं नाही ते !! बाळा प्रेम मनातून होत !! आणि जे मन, दुसऱ्याच प्रेम प्रेमाने जिंकत ना !! त्याला प्रेम म्हणतात !! यापुढे मी काही बोलू शकत नाही !! तुझे बाबा आहेत ते!! तू नक्कीच त्याच्यावर प्रेम कर आणि करत राहा !! मला त्याविषयी काहीच बोलायचा हक्क नाही!!” सुमेधा अगदी मनापासून बोलत होती. डोळ्यातले अश्रू पुसत होती.
ती काहीच न बोलता खोलीत निघून गेली. सायली कित्येक वेळ बाहेरच बसून होती. आपण आईशी अस वागायला नव्हतं पाहिजे अस मनातून तिला वाटत होत.
सुमेधा कित्येक वेळ खोलीतल्या त्या जळत्या दीव्याकडे पहात होती .

अखंड जळत राहिले मी
माझेच मला विसरून
अखेरच्या क्षणी उरले
ते कलकांचे काजळ जगी

क्रमशः..

✍योगेश खजानदार