दुर्बीण .. एक कथा..

दुर्बीण …! एक कथा

लेखक  -योगेश खजानदार

भाग १…

“बाबा , त्या ताऱ्यांच घर कुठे असतं हो?” सदाशिव अंगणात पडून रात्रीच चांदणं पाहत म्हणाला.
” अरे सदा, हे ब्रह्मांड म्हणजे या ताऱ्यांच घरचं ना रे !! आपल्या पृथ्वीच घरही हेच !! आणि आपलं घर ही पृथ्वी!! ” सदाशिवचे बाबा त्याच्याकडे पाहत म्हणाले. बाबा त्याला लाडाने सदा म्हणायचे.
“मग हे घर कोणाचं ??” स्वतःच्याच घराकडे मिश्कीलपणे हात करत सदा म्हणाला.
“चेष्टा नाही करायची बर सदा!! चला झोपा आता !! सकाळी लवकर उठून शाळेत जायचय ना??!!”
“हो बाबा , पण मला या ताऱ्याना जवळून पहायचंय त्या आमच्या वर्गातल्या जोशीकडे याला जवळून पहायची दुर्बिण आहे!! मलाही घ्यायचीय ती!!
“नक्की घेऊत!! झोप आता!!
बाबांकडे दुर्बीणची मागणी करून सदा झोपी गेला. कित्येक वेळ बाबा सदाच्या दुर्बिणीचा विचार करत बसले.
“सदाला दुर्बिण हवी आहे , उद्यापासून थोडे पैसे वाचवायला चालू करूयात म्हणजे काही दिवसात ती त्याला घेऊन देता येईल!! बाबा सदाच्या आई कडे पाहत म्हणाले.
“आ हो पण कशाला हवेत हे लाड??” आई बाबाना विचारत म्हणाली
“लता सदाने आपल्याकडे काय मागितल?? दुर्बिण ?? नाही लता !! त्याने स्वप्न मागितले आपल्याकडे!! आणि त्याला ते द्यायचे !! त्याला त्याची स्वप्न द्यायची !! त्या चांदण्याच घर शोधायचे त्याला !! आपण त्याला मदत करायची!” सदाचे बाबा झोपलेल्या सदाकडे पाहत म्हणाले.
“आहो पण आधीच किती खर्च आणि यात ही दुर्बीण!!”
“आपले खर्च कमी करूयात आपण पण त्याला स्वप्न पाहू दे !! 
बाबा कित्येक वेळ आईशी या विषयावर बोलत होते. त्यांना फक्त दिसत होते ते सदाचे स्वप्न. सदाला घडवायचं त्याला मोठा शास्त्रज्ञ करायचं हेच बाबाना वाटत होत. आणि त्याच हे पहिलं पाऊल होत.
रात्रीच्या विचारात पहाट झाली. पूर्वेकडे सूर्याने आकाश गुलाबी केले होते. सदाची शाळेत जायची वेळ झाली होती. बाबांना कामावर जायचं होत. घरात नुसती सकाळची घाई चालू होती.
“सदा चल आवरल का ?? शाळेत जायला उशीर होतोय!!” बाबा घड्याळाकडे पाहत म्हणाले!!
“चला झाल मज अवरून!! ”
सदा आणि बाबा सायकल वरून निघाले. सदा सायकलच्या पुढच्या बाजूस बसला होता.
“बाबा तुम्ही मध्यंतरी मला एक कविता ऐकवून दाखवली होती आठवत!!
“कोणती ??” बाबा सदा कडे कुतूहलाने पाहत म्हणाले.

” स्वप्नांच्या या धाग्यांमध्ये
चंद्र नी तारे माळून घेतले
कधी केला हट्ट मोजण्याचा
स्वतःस मी हरवून घेतले..!!

ब्रह्मांड …!!! ब्रह्मांड …!! बाबा  पुढे काय आहे हो ?? सदा डोकं खाजवत बाबांना विचारत होता.

“ब्रह्मांडा सम ध्येय माझे
स्वतःस मग मी शोधून पाहिले
अनंत स्वप्नात कुठे दिसता
माझेच मी मला न दिसले

का असे होते मला आज
ध्येय कोणते मनास लागले
दूरवरच्या त्या घरात का
उगीच मग मी स्वतःस पाहिले..!! ” बाबा सायकल चालवत कविता म्हणाले.
“बाबा तो दुरवरच्या घरात मीच आहे ना ??”
“हो तूच आहेस..!!”
“घरात बसून दुरवरच्या चांदण्यांच स्वप्न पाहणारा मी आहे अस वाटत मला ही कविता ऐकल्यावर!!” सदा बाबांकडे पहात म्हणाला.
“त्या स्वप्नातच ध्येय शोधायची असतात सदा!! ” बाबा सायकल थांबवत म्हणाले. सदा सायकल वरून उतरत म्हणाला.
“नक्कीच बाबा !!”
“शाळेतून लगेच घरी जा !! कुठे फिरत बसू नकोस बर !!
“हो बाबा !!! “
सदा शाळेत गेला. त्याला पाठमोरा कित्येक वेळ बाबा पाहत होते. जणु त्याला सांगत होते त्या स्वप्नांना जवळ करायची तयारी कर सदा! मी हवी तेवढी मेहनत करायला तयार आहे. बाबा तिकडून लगेच कामाला निघून गेले. सदाच्या स्वप्नासाठी स्वताला विसरून त्याला घडवायला गेले .

क्रमशः …

****************

भाग २

   कामावर जाताना बाबांच्या डोक्यात सदाला दुर्बीण कशी घेऊन द्यावी हाच विचार होता.  आपली परिस्थिती जेमतेमच पण मुलाची स्वप्न मात्र खूप श्रीमंत असे त्यांना वाटत होते.
  दुर्बीण! दुरवरच जवळ पहाण्याच साधन म्हणजे दुर्बीण ! अगदी एवढासा तारा सुधा मोठा दिसतो त्यात.
“काय रे विनायका कामात लक्ष दिसत नाही आज तुझे ?”  बाबांचं नाव विनायक त्यांचे शेठ त्यांना विनायका असे म्हणायचे.
“नाही शेठ विशेष काही नाही!!”
“आल्यापासून पाहतोय कुठेतरी गुंग आहेस?”
“सदाशिवने काल दुर्बीण हवी आहे अशी मागणी केली, पण शेठ दुर्बीण घ्यायची म्हणजे ती महाग असणारच , त्याला त्यातून आकाशातले तारे पहायचे जवळून!!”
“पोराचं बोलणं एवढं काय मनावर घ्यायचं, आज दुर्बीण म्हणेन उद्या अजुन काही ,सगळेच असे पुरे करणार आहेस का लाड ?”
” नाही शेठ त्याला मला दुर्बीण घेऊन द्यायचीये!! हे एवढस स्वप्न मला पुर करायचं आहे!!”
“नक्की करशील रे विनायका !! पण कामाचा तान नको जास्त घेऊस !! “
“नाही !!”
    बाबा संध्याकाळी घरी आले दिवसभर विचार करून त्यांना काय करावे तेच कळेना.
“आई , बाबा आले आहेत !!” सदा घरात येणाऱ्या बाबांकडे बघत म्हणाला.
“काय रे सदा , आज अभ्यास नाही वाटत?”
” अंगणात बसतोय आता अभ्यासाला बाबा!!” सदा बाबांकडे पाहत म्हणाला आणि अंगणात निघून गेला.
“आज त्या कुळकर्ण्या सावकाराला ५००₹ मागून बघितले! तर म्हणे आदीचेच दिले नाहीत अजुन आणि आजून कर्ज कस देणार !!” बाबा आईकडे पाहत म्हणाले.
” आता पुन्हा कर्ज कशाला काढायचं?”
“लता सगळी चौकशी केली, त्या दुर्बिणीच्या बद्दल सगळी माहिती काढली मी म्हणून त्याला पैसे मागितले!!” बाबा उत्साहात बोलत होते.
” त्या दुर्बिणीच खुळ तुमच्या डोक्यातून गेलच नाही का आजुन?” आई एकदम रागात म्हणाली.
“खुळ काय म्हणतेयस लता , आपल्या मुलाचं स्वप्न म्हण हवं तर!”
“आहो पण आपल्याला जमणार का ते ??”
“प्रयत्न तर करूयात!!” बाबा अंगणातल्या सदा कडे पाहत म्हणाले.
बाहेर सदा आकाशातील चांदण्या मोजण्याचा व्यर्थ प्रयत्न करत होता. एखादा निखळणारा तर पाहून त्याकडे कुतूहलाने पाहत होता. बहुदा आपल्या स्वप्नांना जवळ करण्याचा प्रयत्न करत होता.
  बाबांना काही केल्या दुर्बिणी शिवाय काही दिसत नव्हत. सावकार कर्जही देत नाही म्हटल्यावर बाबांना दुसरा मार्गही सुचत नव्हता. खूप विचार झाल्यावर शेठना पैसे मागून पहायचं अस त्यानं ठरवल. अशाच विचारत आकाशात सूर्यकिरणांचा प्रकाश पडू लागला. रोजच्या प्रमाणे सगळ आवरून बाबा कामावर गेले.
शेठला पैश्याची मागणी कशी करावी हेच त्यांना कळेना. शेवटी त्यांनी विचारलेच.
“शेठजी , थोड विचारायचं होत तुम्हाला!!”
“अरे विनायका , बोल काय काम आहे ??” शेठजी कुतूहलाने विचारू लागले.
“शेठ मला ५००₹ मिळतील का ?” बाबा शेजारी ठेवलेल पुस्तकं पाहत म्हणाले.
“विनायका, कशाला रे हवे एवढे पैसे ??”
“सदाला दुर्बीण घ्यायची आहे!!”
“विनायका, असते तर नक्की दिले असते रे पैसे , पण सध्या तुझा शेठ थोडा अडचणीत आहे !!”
“ठीक आहे शेठ!!” बाबा बोलत बोलत सर्व काम करत होते. शेठ कढून ही पैसे नाहीत म्हटल्यावर त्यांना आता पैसे मागावें तेच कळेना.
  स्वप्न पाहताना कदाचित मी कमी पडलो असेन पण माझ्या मुलाला प्रत्येक स्वप्न मिळावं असं बाबांना वाटत . दिवस सरला आणि बाबा आणीं सदा जेवण आटोपून निवांत आंगणात पडून चांदण्या पाहत होते .
“बाबा , ते पहा त्या चांदण्या एकत्र केल्या की एक चित्र तयार होते !!”सदा उत्साहाने म्हणत होता.
“कोणत रे सदा ??”
” आपल्या सायकलच!!”

क्रमशः

****************

भाग ३

” अरे होरे सदा !! त्या तिथे सायकलच वाटते!!”
सायकल म्हणताच बाबांच्या मनात एक विचार आला. या सायकला विकून आपण दुर्बिणी साठी पैसे उभा करू शकतो. बाबा लगबगीने आत घरात गेले. आणि सदाच्या आईला बोलू लागले.
“लता सदाच्या दुर्बिणीच प्रश्न सुटला! मी ही माझी सायकल विकून त्याला दुर्बीण घेऊन देणार आता!!
“आहो पण ती सायकल तुम्हाला तुमच्या शाळेत असताना बक्षीस म्हणून मिळाली आहे!!” सदाची आई एकदम म्हणाली.
“मुलाच्या स्वप्नासमोर मला हे बक्षीस काही नाही लता !! आणि या बक्षिसांने दिली की साथ तब्बल २५ वर्ष !! आता या सायकलने ते चंद्र नी तारे सदासाठी जवळ येतील!!” बाबा सायकलकडे पाहत म्हणाले.
“पुन्हा एकदा विचार करा!! तुम्हाला ही सायकल किती प्रिय आहे माहितेय मला !! “”
“आता फक्त दुर्बीण आपल्या सदासाठी!!”
सायकल !! सदाच्या स्वप्नांचा रस्ता सोपा करण्यासाठी विकायची, पण हे करावं लागणारच ना !! नाहीतर मग सदाला ते चंद्र जवळून कसे पाहता येतीन. सायकल !! कामावर जाताना रोज पुसायचो मी तिला !! खूप साथ दिली मला तिने!! लता आणि मी पहिले याचं सायकल वर गेलो होतोत फिरायला!!  कशी डौलाने दिसतेय पाहा ती माझी सोबतीन सायकल…!! बाबांच्या मनात विचारांचा काहूर होता. रात्रभर नुसता विचार मनाला भंडावून सोडत होता. अशाच विचारात सकाळचं उन सरवत्र पसरलं. घरात लगबग सुरू झाली.
“लता आज जाऊन येतो त्या राजू सायकलवाल्याकडे पाहतो किती म्हणतोय ते!! पण काय ग लता हा सदा काय अभ्यास करतोय मोठमोठ्याने !! आज जागही त्याच्या आवाजानेच आली!! “
“काही कळत नाही आहो!! फक्त चंद्र नी तारे एवढंच काय ते कळलं मला !! ” सदाची आई मिश्किल हसत म्हणाली.
बाबा सदाला हाक मारत म्हणाले.
“सदा आज शाळेत नाही कारे जायचं??”
सदा शेजारच्या खोलीतून बाहेर येत म्हणाला,
“जायचय तर आज तर विशेष जायचं आहे!!”
“बरं बरं आटोप पटकन आता निघायचं आहे !! मला उशीर होतोय !!” बाबा घड्याळाकडे पाहत म्हणाले.
दोघेही आवरून निघाले. आज बाबांची सायकल नेहमी पेक्षा जरा हळूच चालली होती. कदाचित पुन्हा कधीच न परतून येण्यासाठी ती चालली होती. बाबा आज सदाला काही बोलतही न्हवंते. कित्येक वर्षांची सोबतीन आज सोडून जातानाही कायम सोबत रहायचं वचन देऊन जात तर नसेन ना , बाबांच्या डोळ्यात एक टिपूस आला होता. पण तो सदाला दिसायच्या आत बाबांनी पुसला.
“बाबा आज जातानाही आपण दोघे बरोबर जायचं?” तुम्ही येतान ना मला न्ह्यायला ??” सदा बाबांना विचारत होता.
“बाबा!!! बाबा !! काय झाल ???”
“काही नाहीरे सदा ?? ” येईन मी !! “
सदा सायकल वरून उतरत होता . बाबा कडे कित्येक वेळ पाहत होता. बाबा आता राजू सायकल वाल्याकडे आले.
“राजु , अरे कसा आहेस ??”
“काय विनायक शेठ, कसं काय येणं केलं आमच्याकडे आज ?? सायकल काय त्रास देते की काय ” अस म्हणून राजु दात सर्व दिसतील इतका मोठा हसला.
“विकायची आहे सायकल !!” बाबा जड शब्दाने बोलले.
“विनायक शेठ आहो , काय म्हणताय हे ?? पण का ??”
“पैशाचही गरज आहे थोडी!!” बाबा एकदम म्हणाले.
“विनायक शेठ या सायकलला तुम्ही किती जपता !! अशी एकदम विकून टाकायची म्हणजे ??”
“पर्याय नाहीरे दुसरा!!”
“हे बघा विनायक शेठ, हा व्यवहार आहे म्हणून, तुम्हाला मी पैसे देईल पण ही सायकल मी कोणाला विकू नाही शकणार!! तुमचं मन मी जाणतो!! तुम्ही पुन्हा मला माझे पैसे द्या आणि ही सायकल घेऊन जा !!! ”
  बाबा सायकल राजूकडे ठेवून पायीच कामावर गेले. मुलाच्या स्वप्नासाठी आपल मन तिथे ठेवून गेले.
आज दिवस तसा त्यांना जाता जात न्हवता. आज संध्याकाळी सदाला घेऊन जाताना सायकल नाही दिसली तर त्याला काय सांगावं हा प्रश्न त्यांना पडला. पण खिशातील पैश्याकडे पाहून त्यांना त्याच्या दुर्बिणी शिवाय दुसरे काही दिसलेच नाही …

क्रमशः ..

******************

भाग ४

  संध्याकाळची वेळ झाली. बाबा एकटेच चालत सदाच्या शाळेकडे येत होते. त्यांना सदाला सायकल बद्दल काय सांगावं तेच कळत नव्हतं. विचाराचं नुसतं वादळ उठलं होत. तसेच ते शाळे जवळ आले. सदा लांबूनच चालत येताना त्यांना दिसला. आल्या बरोबर त्याने विचारलं,
“बाबा सायकल कुठे आहे?”
“अरे ती राजू कडे आहे!! खराब झाली ना म्हणून नीट करायला दिली!!”
  पण हे असं किती दिवस सांगत रहायचं. बाबांच्या मनानेच त्यांना विचारलं. पण सदाच्या चेहऱ्यावर आज त्यांना वेगळाच आनंद दिसत होता. तो अगदी खुश होता.
“काय रे सदा, काय झाले एवढे खुश व्हायला?”
“बाबा घरी गेल्यावर तुम्हाला सांगू , आई तुम्हीं दोघेही समोर असताना सांगेन!!”
“पण झाल तरी काय एवढं!!?” बाबा कुतूहलाने विचारत राहिले.
चालत चालत दोघेही घरी आले. सदा आत मध्ये गेला आणि हातपाय धुऊन दफ्तर आवरत बसला. बाबा स्वयंपाक घरात आईला बोलत होते.
“लता आज राजुला सायकल विकली मी!!” पहिले तर घेईचं ना विकत, मग म्हणाला विनायक शेठ ही सायकल मी पुन्हा तुम्हाला देणार जेव्हा पैसे परत देताल तेव्हा घेऊन जा !! बाबा आईला हातातले पैसे दाखवत म्हणाले.
पण तेवढ्यात सदाने आई आणि बाबांना हाक मारली. दोघेही लगबगीने बाहेर आले. आणि सदा बोलत म्हणाला.
“आई बाबा तुम्हाला माहितेय गेली ३ ४ दिवस मी कशाचा अभ्यास करत होतो??” सदा दोघांकडे बघत प्रश्न विचारत होता.
आई बाबा एकमेकांकडे पाहत नाही म्हणत होते.
“आई , त्या ताऱ्यांचा अभ्यास करत होतो ना मी !! त्याच चांदण्यांनी मला त्याचं घर शोधायचीं संधी दिलीये मला !!  आई बाबा मी शाळेच्या वक्तृत्व स्पर्धेत पहिला आलो !! आणि मला बक्षिस मिळाले !!ती म्हणजे माझी आवडती “दुर्बीण”!!”
बाबाना काय बोलावं तेच कळेना . त्यांच्या डोळ्यात कित्येक आनंदाचे अश्रूं दाटले.
“सदा!!!!” म्हणत बाबांनी त्याला आपल्या मिठीत घेतले.
आईला काय बोलावे तेच कळत न्हवते.
“आता तरी आणताल ना सायकल ??” आई बाबांकडे पाहत म्हणाली.
“सायकल??” सदा बाबांना विचारतं म्हणाला.
“तुला दुर्बीण हवी म्हणून तुझ्या बाबांनी सायकल विकली!! पण तू तुज स्वप्न स्वतःच पूर्ण केला सदा!” आई सदाला जवळ घेत म्हणाली.
“बाबा मी म्हणालो होतो की दुर्बीण हवी आहे पण मला ती मिळवायची होती. या आकाशाला जिंकायचं होत बाबा मला.!!” चला बाबा आधी आपण तुमची सायकल आणु!!
सदा आणि बाबा चालत राजू कडे आले आपली सायकल घेऊन जाताना त्या दुर्बिणी साठी घेतलेले पैसे परत देऊन गेले.
जाताना एकच सुख होत दोघांमध्ये , सदा ने आकाशाला गवसणी घालण्याचा आणीं त्याला त्या आकाशा एवढं स्वप्न दाखवण्याचं समाधान मिळालं याच त्याच्या बाबांचं.
दोघेही घरी आले. रात्रीच्या समयी दुर्बिणीतून त्या चांदण्या पाहू लागले. चांदण्या पाहताना सदा एकदम म्हणाला.
“बाबा कविता म्हणा ना ..!! ”
“कोणती रे सदा!!”
“स्वप्नांच्या या धाग्यांमध्ये !! ” सदा बाबांकडे पाहत म्हणाला. बाबाही आकाशाकडे पाहत कविता म्हणू लागले …
” स्वप्नांच्या या धाग्यांमध्ये
चंद्र नी तारे माळून घेतले
कधी केला हट्ट मोजण्याचा
स्वतःस मी हरवून घेतले..!!

ब्रह्मांडा सम ध्येय माझे
स्वतःस मग मी शोधून पाहिले
अनंत स्वप्नात कुठे दिसता
माझेच मी मला न दिसले

का असे होते मला आज
ध्येय कोणते मनास लागले
दूरवरच्या त्या घरात का
उगीच मग मी स्वतःस पाहिले..!! “

“बाबा हि पृथ्वी आपल घर ना??” सदा मिश्कीलपणे म्हणाला
“हो रे !!” बाबाही त्याच्याकडे पाहत म्हणाले.
“मग हे घर कोणाचं??”

असे म्हणताच सदा आणि बाबा एकमेकांकडे पाहून मनसोक्त हसले…

समाप्त….

****************

Published by

YK'S

लेखक

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.